De terreur van corruptie

22-09-2017

Donderdag 21 september las ik het bericht[1] dat een Brusselse agent is aangehouden voor het doorspelen van informatie en het hebben van contact met de daders van de aanslagen van 22 maart 2016 op vliegveld Zaventem en de Brusselse metro. Een serie aanslagen waarbij 35 mensen om het leven kwamen en meer dan 300 gewonden vielen.

Volgens het bericht op VRT.be is uit goede bron vernomen dat de man via Whatsapp in contact gestaan zou hebben met Yassine Atar, de broer van Oussama Atar die gezien wordt als het vermoedelijke brein achter de aanslagen van 22 maart in Brussel en Zaventem. De Brusselse politieagent werd maandag opgepakt op verdenking van schending van het beroepsgeheim en corruptie.

De theorie

Tijdens mijn opleiding tot Security Intelligence Professional hebben we uitgebreid stilgestaan bij het Intelligence Driven Security Model. In het kort geeft het model aan wat zwakheden zijn voor de te beveiligen organisatie, overheid of bedrijfsleven. Eén van die dreigingen komt in de vorm van de mensen die voor de organisatie werken. Afhankelijk van hun positie kunnen zij enorme schade aanrichten. Er zijn verhalen genoeg van bedrijven die door acties van één goed ingevoerde 'insider' hun deuren konden sluiten.

Integriteitsonderzoek

Overheden zijn ook gevoelig voor deze dreiging en zodoende is besloten dat mensen die voor de overheid willen werken en dat doen op posities waar gevoelige informatie kan worden ingezien een integriteitsonderzoek moeten ondergaan. Deze integriteitsonderzoeken kunnen bijzonder ver gaan. Zelf heb ik dat ook ervaren toen ik door de geheime dienst ben onderworpen aan het zwaarste integriteitsonderzoek dat burgers kunnen ondergaan in het kader van werkzaamheden bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Incidenten

Waarom het zo belangrijk is wordt duidelijk door berichten zoals we gisteren konden lezen. Als het misgaat kan dit namelijk grote gevolgen hebben. Eerder dit jaar hebben we al gezien dat er ook binnen de Nederlandse politieorganisatie een zogenaamde 'politiemol[2]' gretig gebruik heeft gemaakt van zijn mogelijkheid om vertrouwelijke informatie in te kunnen zien. Gedurende de campagnes voor de verkiezingen bleek dat zelfs de organisatie verantwoordelijk voor de beveiliging van politici niet verschoond was van de 'insider threat'[3].

Koude oorlog

Wat kunnen we doen aan de corrupte insider? Om daarop een antwoord te geven wil ik eerst teruggaan naar een hele andere periode in de geschiedenis van Europa. Tijdens de koude oorlog werd de dreiging door de voormalige Sovjet Unie als bijzonder bedreigend ervaren. Zo bedreigend zelfs dat slechts bij uitzondering en onder constante monitoring, functies werden gegeven aan etnische Russen of Oost Duitsers. Zeker bij functies die meerdere operaties raakten waren de criteria voor in te zetten personeel bijzonder hoog.

Twee trends

Er lijken zich in de maatschappij twee verschillende trends te ontwikkelen. De ene is er één van verplichte diversiteit in alle lagen van de maatschappij, waaronder wetshandhaving en overheidspersoneel in algemeen. De Haagse PvdA pleitte onlangs nog voor een minimaal verplicht quota voor personeel met "niet-Nederlandse" afkomst[4] en ook de politie in Amsterdam wil dat er meer allochtonen worden aangetrokken als agent[5].

De andere trend is er één waarin we de zojuist genoemde incidenten kunnen plaatsen. Een trend waarin we zien dat een functie bij de politie door maar weinig allochtonen wordt geambieerd[6] en dat er significant meer corruptie wordt gepleegd door agenten met allochtone dan autochtone afkomst[7].

Het zekere voor het onzekere.

Integriteit gaat veel verder dan een onderzoek naar antecedenten. Hoe iemand in het leven staat, waar men vandaan komt maar ook cultureel religieuze banden, ze wegen allemaal mee in de besluitvorming die uiteindelijk in het hoofd van het individu plaatsvindt. Feit is en voorbeelden tonen aan dat op niet al deze factoren integriteitsonderzoek kan worden toegepast. Is het, gezien de strijd tegen terreur en het patroon dat we kunnen waarnemen dan niet het veiligst om het zekere voor het onzekere te nemen en de lessen van de Koude oorlog serieus te nemen?


[1] https://www.terreurnieuws.com/l/agent-verdacht-van-terreurlekken-had-contact-met-broer-hoofdverdachte-22-maart/

[2] https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/politiemol-mark-m-ontmaskerd-dure-autos-horloges-en-luxe-vakanties

[3] https://nieuws.tpo.nl/2017/02/22/marokkaanse-medewerker-beveiligingdienst-kon-huis-wilders-lekte-info-naar-marok-nlse-misdaadorganisatie/

[4] https://www.omroepwest.nl/nieuws/3522775/Haagse-PvdA-verplicht-aantal-vrouwen-en-migranten-op-stadhuis

[5] https://www.parool.nl/binnenland/campagne-voor-meer-allochtone-agenten~a15271/

[6] https://www.at5.nl/artikelen/172864/allochtonen-voelen-niets-voor-baan-bij-politie

[7] https://www.telegraaf.nl/binnenland/29250796/__Corrupte_agent_vaak_allochtoon__.html