Geen overgave: 'Witte vlaggen' stijgt als nieuwe bedreiging in Noord-Irak

02-02-2018

Achter de vlammen die overtollige gassen afbranden bij een oliefaciliteit in de Jambur bergen in Noord-Irak strekken zich kilometers van onherbergzame woestijn uit, en de laatste post van islamitische staat (IS) van Irak.

De Jambur-oliefaciliteit werd in oktober beveiligd door Iraakse troepen, omdat de regering de controle over betwiste gebieden terug kreeg van de Koerdische regionale regering na het rampzalige onafhankelijkheidsreferendum. Maar, zeggen commandanten, de faciliteit wordt nog steeds dagelijks aangevallen door een militante groep die zich schuilhoudt in de Jambur-bergen. 

Omschreven als een alliantie van voormalige militanten van de Islamitische Staat en ontevreden Koerdische maffia-leden die uit de nabijgelegen stad Tuz Khurmatu verdreven werden. De groep staat lokaal bekend als 'de witte vlaggen', naar hun vlag - een zwarte leeuw op een witte achtergrond.

Hoewel de witte vlaggen iets van een mythische entiteit lijken te zijn - fotografisch bewijsmateriaal is beperkt tot een paar wijdverspreide afbeeldingen op sociale media - tot de krachten die de frontlinie van Jambur vasthouden, vormen ze een zeer reële bedreiging.

"De witte vlaggen vallen ons de meeste dagen aan, meestal bij zonsopgang of zonsondergang, en ze hebben veel wapens, waaronder zware artillerie en mortieren," zei Ali Ghazi Swaish al-Obeidi tegen Middle East Eye, gebarend naar de bergen.

Obeidi heeft het bevel over een eenheid van de Hashd al-Shaabi Jundil Imam Brigade, die verantwoordelijk is voor de beveiliging van de oliefaciliteit en uitgebreide pijpleidingen die olie vervoeren van de Jambur-velden naar de belangrijkste North Oil Company verwerkingsstations in Kirkuk.

"Ze zijn een mix van IS-strijders en lokale Koerdische maffiajongens, we weten dat ze vechten onder deze witte vlag, omdat we na onze grootste strijd hier tegen hen, waar we drie martelaren hadden en er vier hebben gedood, een van hun witte vlaggen hebben gevonden ."

Obeidi schatte dat er minstens 500 vechters in de bergen actief zijn, maar zei dat het aantal wel duizend zou kunnen zijn.

Angstige alliantie

"De witte vlaggen zijn leden van IS en onafhankelijke lokale Koerdische milities, niet van de Peshmerga of andere officiële Koerdische veiligheidstroepen", zei het hoofd van de Emergency Response Divisie (ERD), Thamer al-Husseini, tegen Middle East Eye. Tuz Khurmatu.

Husseini zei dat zijn troepen waren vergaard in de stad, 20 km ten zuiden van de Jambur-frontlinie, om zich voor te bereiden op de bevrijding van de bergketen. "We denken niet dat er grote aantallen zijn, maar ze bezetten de bergen achter Tuz Khurmatu en gedragen zich als terroristen."

De divisie won onlangs een aantal tegen-aanvallen van de witte vlaggen op Tuz Khurmatu, in de provincie Salah-al-Din in Irak, wat gezien wordt als de eerste fase van de operatie. Ze beveiligen nu de stad om bewoners in staat te stellen naar hun huizen terug te keren, voordat ze troepen de bergen in sturen.

Husseini zei dat de strijd om de Jambur-bergen te bevrijden op handen was en een gezamenlijke strijd zou zijn, geleid door de ERD, en gesteund door de Iraakse Hashd al-Shaabi-troepen en de Peshmerga van de KRG, die hun deel van het offensief van de post van KRG zullen opvoeren. 

"De operatie zal door ons vanaf deze zijde worden geleid en door de Peshmerga vanuit Koerdistan," zei hij.

"We zijn al in gesprek geweest met commandanten van Peshmerga en regelen de details om dit een gezamenlijke operatie te maken.We hebben alleen te maken met militaire commandanten, we zijn niet betrokken bij politieke kwesties tussen Irak en de KRG."

Wat willen de witte vlaggen?

Volgens Obeidi is het belangrijkste doel van de witte vlaggen om de controle over de oliefaciliteiten te herwinnen, om hen in staat te stellen door te gaan met wat volgens hem lucratieve oliediefstallen waren. Hij zei dat zijn troepen wijdverspreid bewijs hebben gevonden van uitgebreide oliediefstal die werd uitgevoerd gedurende de 14 jaar dat het gebied onder Koerdische controle stond.

"We hebben al vier kilometer aan buizen met kleine afmetingen opgegraven die op de hoofdlijnen werden gemonteerd om de olie af te tappen, te stelen en over te brengen naar andere gebieden," zei Faisal Ghazi, hoofd van de Jundil Imam Brigade, burger zaken.

"Deze diefstallen werden 14 jaar lang uitgevoerd onder het toezicht van de Koerdische veiligheidstroepen, ze hadden de olie moeten beschermen maar ze hielden ook toezicht en waren betrokken bij het stelen van de olie voor illegale handel en verkoop. 

"Er was hier 14 jaar lang geen overheidstoezicht, dus ze konden doen wat ze wilden."

Farid J Sadik al-Jadir, het hoofd van Kirkuk's North Oil Company, zei dat oliediefstallen in Noord-Irak een al lang bestaand probleem vormden.

"Er zijn inderdaad enkele plaatsen waar oliediefstallen hebben plaatsgevonden, maar sinds oktober, toen we weer controle overnamen, hebben we deze kleine buizen die door dieven werden gebruikt verwijderd en de schade hersteld."

"We ondernemen wettelijke procedures tegen enkele personen die verantwoordelijk zijn voor het stelen van olie, maar we vermoeden dat dergelijke diefstallen nog altijd aan de gang zijn in sommige noordelijke gebieden waar we geen controle over hebben."

"We zijn hier in de eerste plaats om de oliefaciliteit en pijpleidingen te beschermen omdat de olie van alle Iraakse mensen is, en niet alleen van kleine groepen of bepaalde delen van het land," zei hij.

Een weg naar meer vernietiging

De witte vlaggen wilden ook voldoende terrein herwinnen om een ​​strategische weg naar de Hamreen-bergen nabij Hawija te heropenen om overlopende IS-strijders in staat te stellen zich bij hun gelederen aan te sluiten, zei Obeidi.

Hawija, IS's laatste buitenpost in Irak, werd vorig jaar oktober bevrijd, maar in plaats van een laatste verdediging in te zetten, vluchtten veel IS-strijders de stad uit om zich te verstoppen in afgelegen plattelandsgebieden.

Iraakse troepen maken nog steeds de Hamreen-bergen leeg.

Een van de zwaarst bewaakte gebieden op weg naar de Jambur-oliefaciliteit, die alleen te bereiken is met een zwaarbewapende escorte via een route afgesloten van de hoofdweg Bagdad naar Kirkuk en omzoomd met militaire buitenposten, is de gesloten weg die loopt naar de bergen van Hamreen.

Wie ze ook zijn, hun opkomst was een verwacht gevolg van de nederlaag van IS in het gebied en de terugwinning van betwiste gebieden door Iraakse regeringstroepen, volgens lokale militaire commandanten.

In een interview met Middle East Eye in november voorspelde de Hashd al-Shaabi-commandant in Tuz Khurmatu, Ahmed Assad Cheirli, de opkomst van militante entiteiten in het Jambur-gebergte.

"Er zijn verschillende kampen achter de bergen. Een daarvan is een IS-trainingskamp genaamd Perkanna, waar nog steeds actieve IS-leden zijn en er is ten minste één ander kamp daar, waar ontheemde mensen wonen uit 43 dorpen in dit gebied die IS steunden," zei hij. 

Geen vrienden in de bergen

Tuz Khurmatu
Tuz Khurmatu

Na hevige botsingen in Tuz Khurmatu, toen regeringstroepen de druk uitoefenden om de betwiste gebieden van Noord-Irak terug te vorderen, zei hij dat Koerdische strijders en leden van maffia-groepen die al lang in Tuz Khurmatu hadden gestreden naar dezelfde bergketen vluchtten.

"Er is daar ook een Koerdische aanwezigheid, waarvan wij geloven dat ze de IS-leden en hun families helpen", zei Cheirli. "Wat we zagen rond Tuz Khurmatu was dat sommige Koerden IS gebruikten om hen te helpen controle te krijgen over het gebied dat ze wilden en we geloven dat er nog steeds een bestaande relatie tussen hen is achter die bergen."

De Iraakse regering zet haar programma voort om ontheemden opnieuw te vestigen in het district Salah-al-Din in zowel Tuz Khurmatu als in afgelegen steden en dorpen die voorheen door IS werden bezet.

Maar het programma blijft een uitdaging, met de wijdverspreide vernietiging van huizen, een vrijwel volledig gebrek aan infrastructuur en de kwestie van families van voormalige IS-militanten die allemaal problemen opleveren.

Toen voormalige bewoners van de naburige stad Suliman Beg vorige week werden verwelkomd om de staat van hun huizen te bekijken tijdens een spraakmakend evenement, werden drie gezinnen geïdentificeerd als voormalige IS-aanhangers gevonden onder de burgers, vertelde een senior ERD-bron aan Middle East Eye.

Ze werden gearresteerd nadat de journalisten waren vertrokken, zei hij.

De toekomst van ex-IS-militanten en hun families blijft een van de meest complexe post-IS-problemen van Irak en met bijna nergens anders meer om naar toe te rennen, lijken de Jambur-bergen een soort laatste toevluchtsoord te zijn. 


Bron Middle East Eye, auteur Tom Westcott